Satranç Nasıl Oynanır? Kurallar, Rok, Saat | Playgridia

2026-09-04

Satranç nasıl oynanır sorusunun kısası şu: iki oyuncu 8x8'lik bir tahtada karşılıklı taş sürer, amaç rakibin şahını mat etmektir — burada bu kurallar hiç değişmez, değişen tek şey tahtanın görünümü ve seçtiğin saattir.

Taşlar Nasıl Hareket Eder?

Piyon düz ilerler, ilk hamlesinde iki kare gidebilir, taş almayı çapraz kareye giderek yapar; kale yatay-dikey her yöne, fil çapraz her yöne kayar; at "L" şeklinde sıçrar ve aradaki taşların üzerinden atlayabilir; vezir kale ile filin hareketlerini birleştirir; şah ise her yöne yalnızca tek kare gider. Bu hareketler FIDE'nin kendisi — motor hiçbir tahtada bundan sapmaz.

Üç özel hamle: rok, geçerken alma, terfi

Rok beş şart birden sağlandığında oynanabilir: şahın şu anda şah çekilmiş olmaması, ilgili rok hakkının hâlâ duruyor olması, şah ile kale arasındaki karelerin boş olması, kalenin hâlâ kendi köşe karesinde durması ve şahın geçtiği ya da vardığı karenin rakip tarafından dövülüyor olmaması. Beş şarttan biri eksikse rok oynanamaz — ne şah çekilmişken, ne kale daha önce oynamışken, ne de şah tehdit altındaki bir kareden geçerken.

Geçerken alma sadece rakip piyonun iki kare birden ilerlediği hamleden hemen sonraki tek hamlede oynanabilir; kullanılmazsa hak o an düşer.

Terfide piyon son sıraya ulaştığında tahta hangi taşı istediğini SORAR — vezir, kale, fil ya da at arasından seçersin. Bir cevap gelmezse (bir bot hamlesiyse ya da bağlantı sorunu yaşayan bir istemciyse) sunucu sessizce vezire terfi ettirir; çünkü tahta bir insana her zaman sorar, cevapsız gelen bir terfi zaten insan hamlesi değildir.

Şah, Mat, Pat ve Dört Beraberlik Yolu

Şah, şahın dövülüyor olması demektir. Bu tehditten çıkacak yasal hamle yoksa mat olur ve oyun anında biter. Hiç yasal hamle yokken şah dövülmüyor ise pat olur — bu bir kayıp değil, beraberliktir.

Beraberliğe giden dört ayrı yol var. Üç kez tekrar: tahta, sıradaki taraf, rok hakları ve (geçerliyse) geçerken-alma karesinden oluşan aynı pozisyon üç kez ortaya çıkarsa. Elli hamle kuralı: art arda 100 yarı hamle boyunca ne bir piyon oynanır ne bir taş alınırsa. Yetersiz materyal: sadece iki şah kalırsa, bir tarafta şah + tek at diğer tarafta yalnız şah kalırsa, şah + tek fil için de aynısı geçerliyse, ya da her iki tarafta da aynı renkli karede duran birer fil kalırsa. Beraberlik teklifi: bir oyuncu teklif eder, diğeri kabul ederse oyun biter.

İlginç bir detay: rakibinin süresi tükenirse normalde kazanırsın — ama tahtanda rakibini mat etmeye yetecek materyal yoksa (örneğin elinde tek at ya da tek fil kaldıysa) bu bir galibiyet değil beraberliktir. Bu FIDE'nin 6.9 kuralı ve Türkiye'deki birçok satranç kaynağının atladığı bir ayrıntı: mat kurmaya yeten materyal bir piyon, bir kale, bir vezir ya da en az iki hafif taştır (at/fil); bunların hiçbiri kalmadıysa bayrak düşmesi seni kazandırmaz.

Saat: Yedi Zaman Kontrolü, Varsayılan 10+0

Süre, toplam süre + Fischer artışı olarak işler: her taraf başlangıç bakiyesiyle başlar, artış saniyeleri o hamle TAMAMLANDIKTAN sonra eklenir — mat olarak biten bir hamle artış ödemez. Sınırsız süre seçeneği hiç yok, en uzun kontrol 30 dakika/taraf. Varsayılan kontrol bilerek blitz değil rapid (10+0): üç dakikayla başlayan yeni bir oyuncu, tahtaya iyice bakmadan süreden kaybeder.

Dört Tahta, Tek Kural Kitabı

Ücretsiz Klasik tahtanın yanında üç premium tahta var: Köz Kalesi, Kartal ve Taç ve Alacakaranlık Çukuru. Her biri kendi taş alma animasyonu, müziği ve ses paketiyle gelir. Ama kural motoru hangi tahtanın açık olduğunu HİÇ görmez: hamle üretimi, şah/mat kontrolü, rok, geçerken alma, terfi ve tüm beraberlik hesapları tek bir fonksiyon setinden geçer ve bu fonksiyonların hiçbirine tahta kimliği parametre olarak girmez. Klasik'te de Alacakaranlık Çukuru'nda da son yasal hamleye kadar birebir aynı oyunu oynarsın; hiçbir tahta satın alınarak kural avantajı kazanılamaz.

Bota Karşı: Üç Gerçek Zorluk Seviyesi

Bot üç seviyede oynar ve seviyeler arasındaki fark hız değil GERÇEK arama derinliğidir: kolay seviye 2 yarım hamle (ply) derinliğinde arar, orta 5 ply, zor 7 ply. Kolay seviye bilerek asla istifa etmez — kazanılmış bir pozisyonu bitirmeyi pratik yapan yeni bir oyuncu, botun erken pes etmesiyle bu fırsatı kaybetmesin diye.

Geri Alma Sadece Bota Karşı, Bağlantı Kopunca Saat Durmaz

Geri alma özelliği var, ama SADECE bota karşı oynanan maçlarda çalışır: sıra sendeyken kendi son hamleni ve botun buna verdiği cevabı geri alabilirsin. Pozisyon geri gelir, harcanan süre gelmez — saat geri alınan hamlelerin ödediği artış kadar geri ayarlanır. Kaç kez geri alacağının bir sınırı yok. Bunun bota karşı sınırlı kalmasının nedeni basit: derecelendirmeli (rated) sayılmak için bir satranç maçında en az iki insan oyuncunun oturmuş olması gerekir, bota karşı bir maç asla derecelendirilmez, dolayısıyla korunacak bir sonuç da yoktur. İki insan arasında geri alma yoktur.

Bağlantın koparsa rakip otomatik kazanmaz: koltuğunu geçici olarak bir bot devralır, geri döndüğünde koltuğunu geri alabilirsin. Ama saat, tahta başında olduğu gibi kesintisiz işlemeye devam eder — bağlantı koptu diye durmaz. Oyun bittiğinde skor satrancın iki yüzyıldır kullandığı ölçekle yazılır: galibiyet 1, beraberlik ½, mağlubiyet 0.

İlk maçını oynayacaksan varsayılan 10+0 rapid kontrolünü değiştirme, kolay bota karşı başla, kazanmış bir pozisyonu bitirmekte zorlanırsan geri alma düğmesini kullanmaktan çekinme — sınırı yok. Kurallar dört tahtanın hepsinde birebir aynı olduğundan tahtayı sırf görünüm için seç. İki kişilik başka bir klasik arıyorsan tavlaya ya da genel olarak iki kişilik online oyunlara göz at.

Sıkça Sorulan Sorular